ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

162

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

خرما و بانيد و شكر و كوز هندى كه ورا نارجيل خوانند و بحسب تازكى و كنانكى و مزهء شراب و صفا « 1 » و تيركى او « 2 » و قوام او « 2 » و سطبرى و تنكى و بوى او « 3 » و كمّى بوى او و لون او و من به مقدار طاقت « 4 » ياذ كنم . فى صفة الالبان « 5 » بدانك شير مركب بوذ از سه گونه كوهر از جبنيت و دهنيت و ماييّت اعنى كوهر بنير و روغن و آب . فامّا جبنيت غليظ بوذ و دير فروذ آينده از معده و فسرنده و اندر معده سرد ترش كردذ و بنير بندذ « 6 » و اندر معدهء گرم تيز كردذ و تلخ و مغز سر را بغايت زيان دارذ و سدّه كند و زوذ بوسذ و قولنج كند ازو و لكن اسهال صفراوى « 7 » را و ريش روذكانيها « 8 » را سوذ دارذ بخاصّه « 9 » جن با پست « 10 » جو خورند « 10 » يا با كرنج و كاورس « 11 » ، باز دهنيت او « 12 » اعنى مستكه نيك شايسته بوذ مر خشكى حلق را و سل را و غذا كند نيكو و مر كرّ را و خارش را بنشانذ جن با شكر خورند « 13 » و باز آن « 13 » مائيت وى شكم‌آرنده بوذ و مجلّى بوذ و صفرا فروذ آرذ و نيز سودا را فرود آرذ و جون با هليله سياه « 14 » بوذ يا با « 15 » افتيمون « 16 » بلغم بيارذ بخاصه جن با تخم معصفر بوذ و بنير آب اين بوذ كياذ كردم و شير ستوذه « 17 » بذين صفت بوذ « 17 » كه من ياذ خواهم كردن . شير ستوذه آن بوذ كى برنك سبيد بوذ و

--> ( 1 ) - ف : افزوده . او ( 2 - 2 ) - ف : ز قوام ( 3 ) - ف : وى ( 4 ) - ف : « طاقت » ندارد ( 5 ) - ف : باب فى صفة الالبان ( 6 ) - ف : شوذ ( 7 ) - ف : صفرايى ( 8 ) - ف : روذكانى ( 9 ) - ف : خاصه ( 10 - 10 ) - ف : جوين ( 11 ) - ف : و ( 12 ) - ف : « او » ندارد ( 13 - 13 ) - ف : باز از ( 14 ) - ف : « سياه » ندارد ( 15 ) - ف : « با » ندارد ( 16 ) - ف : و ( 17 - 17 ) - ف : بوذ بدين صفت